Bez neke namere da poredim vremena koja se ne daju porediti hteo bih da podelim sa vama jednu interesantnu reportažu napisanu iz pera dr Željka Poljaka iz Zagreba 1955. u časopisu „Naše planine“. Reportaža opisuje utiske sa njegovog obilaska Fruške gore 2 godine ranije, tj. 1953. godine i to suštini iz ugla jednog stranca, a istakao bih ovde samo neke interesantne detalje i utiske:
Na Fruškoj gori postoji 18 planinarskih domova, iako su ona 3 koja su postojala pre II svetskog rata propala.
Svakog se vikenda sa svih strana penju reke izletnika i turista do fruškogorskih izletišta, ne samo iz Novog Sada, već i iz Beograda, Karlovaca, Rume i ostalih mesta, a koriste se autobusi, automobili, bicikli, železnica, parobrod, žičara ili se ide peške.
Na Petrovaradinskoj tvrđavi je uređen zabavni park sa raznim dečjim igralištima, restoranom, zoološkim vrtom, a tu je smešten i novoosnovani Poljoprivredni fakultet.
U Petrovaradinu je i sedište planinarskog društva vojvođanskih Hrvata „Crveni čot“
U Sremskoj Kamenici je malo kupalište u hladu šume (misli se verovatno na obalski deo pod današnjim Kameničkim parkom), par gostionica, jedan stari zamak (misli se na Marcibanji-Karačonji dvorac), kao i veza parobrodom na svaka 2 sata.
Na Popovici se nalazi 8 planinarskih kuća/domova poređanih jedna do druge, kao i dom pokrajinskog planinarskog odbora. Neke od tih kuća su nekada bile letnjikovci novosadskih bogataša.
Na Iriškom vencu se u sezoni mogu videti ne samo brojni domaći turisti, nego i puno stranaca iz raznih evropskih zemalja zahvaljujući jakoj i efikasnoj propagandi, kao i mnogobrojnim i lakim prilazima i putevima.
Interesantna priča za koju ne mogu da nađem potrvdu gde autor tvrdi da je Josif Pančić prilikom svojih istraživanja Fruške gore pobudio pažnju austro-ugarskih vlasti, pa su ga uhvatili i zatvorili u Petrovaradinsku tvrđavu iz koje su ga pustili tek nakon što su iz Beograda dobili povoljne podatke. Tako su eto 2 značajna Josipa/Josifa bili zatvorenici tvrđave.
Na Stražilovu se se nalazi hotel i planinarski dom „Đački rastanak“, a kraj njega planinski botanički vrt (arboretum).
Do Crvenog čota se može stići sa bilo koje stanice na železničkoj pruzi Novi Sad-Beočin.
Planinarski dom na Zmajevcu srušen za vreme rata su iznova sagradli rudari iz Vrdnika i on je baza za letnje, zimske i skijaške ture.
Na Crvenom čotu se nalazi vidikovac u obliku piramide sa panoramskim pogledom.
Očigledno je taj posleratni period (prve decenije) bio i neki vrhunac masovnosti i organizovanosti planinara na Fruškoj gori, a sve ovo se dešava dok još Nacionalni park kao takav ne postoji, već postoji nešto što se zove „Narodno izletište“ što naravno puno govori o tadašnjem karakteru i društvenom značaju Fruške gore. Planinarski pokret (što formalni što neformalni) je oduvek bio stub razvoja i promocije Fruške gore kao značajne destinacije na širem nivou, što ovaj Nacinalni park znatno razlikuje u odnosu ne sve ostale u Srbiji i što se često zaboravlja od strane države i upravljača.
Autor teksta: Goran Vučićević
Arhivske fotografije: Goran Vučićević
Fotografija doma sa sajta Fruškać
